Oude namen in Callantsoog


Een beetje puzzelen in oude kaarten.

Abbestederweg is de Jewelweg. Dorpsplein is 'Het Oghe'
Kaart van Dirk Pietsrsz Abbestee van 1665. Origineel in Nationale Bibliotheek Wenen.

De polders tussen Callantsoog, Groote Keeten en de Zijper Zeedijk zijn al zeker 800 jaar oud en sommige gebieden daarbinnen meer dan 1000 jaar. Wie de kaarten van de periode 1570 tot circa 1700 goed bekijkt ziet een aantal historische namen met lokaties. Rond 1400, 1500 en 1600 waren er een aantal weidegebieden waar de bewoners van toen hun vee weiden en graan verbouwden. Deze weiden waren o.a: Hasecamer, Kiefteglop, Het Oghe, de Kleine Jewel en Goeree en lagen van zuid naar noord in een lijn.
De Hasecamer is ondergestoven en ligt rechts naast de ingang van het Zwanenewater.
De Kiefteglop is nog prachtig te bezichtigen vanaf de strandgang de Kiefteglop.
Goeree is in zee verdwenen en lag ongeveer bij Prima Bella achter de duinen.
Waar het fout is gegaan weet ik nog niet; een ding is zeker en dat is dat een aantal historische namen ten onrechte zijn verdwenen.
Oude namen zijn vervangen door meer moderne namen terwijl de lokaties nog oorspronkelijk en origineel wel duizend of meer jaren oud, prachtig aanwezig zijn.

Het dorpsplein is "Het Oggh"!

Het huidige dorpsplein van Callantsoog is de oude duinvallei 'het Oggh" of 't Oghe' en draagt al van oudsher die naam.
Wat opvalt is dat ten opzichte van de kerk het plein veel meer naar zee lag.Nu ligt de kerk bijna tegen de zee aan. Ofwel veel van het plein is geleidelijk ondergestoven door het zand en daarna verdwenen in zee. Iets oostenlijk van de kerk ligt een molen van het type bovenkruier. Dit was een meelmolen die in vrijwel elke plaats voorkwam om lokaal, het van het land gewonnen graan, te vermalen tot meel waar brood van werd gebakken. Tussen de molen en de kerk ligt een grote schuur. Dit zal de voorraadschuur van de molen zijn geweest. Rond het plein woonden veel vissers. Later kwamen hier bekende commandeurs van de walvisvaart vandaan zoals de families Mooy (totaal 11 commandeurs) en de familie Vos die vele stuurmannen leverde voor de schepen van de walvisvangst.

De "Abbestederweg" is de "Jewelweg"!

Op oude kaarten is goed te zien dat waar nu de "Abbestederweg" ligt deze weg vroeger de "Jewelweg" werd genoemd. Op zich was dat ook logisch omdat grenzend aan 't Oogh de polder 'Jewel' was bedijkt, waardoor de Jewelpolder ontstond, en de weg midden in de Jewelpolder de Jewelweg werd genoemd.
De vroegere 'Jewelweg' sneed de 'Jewelpolder' recht door midden met de zuidwestenwind in de rug zodat de naast gelegen afwateringen niet dicht konden waaien.

De 'Westerweg' is de 'Abbestederweg'!

Komende uit het zuiden langs de strandwallen reed men langs de nollen Noorwegen in een rechte lijn naar de Abbestee. De Abbestee is lang veel groter en ook belangrijker geweest dan Callantsoog en werd daardoor ook beter bezocht. De weg naar de Abbestee noemde men dan ook de 'Abbestederweg'. Bij de naamswijzingen welke later optraden werd de naam Abbestederweg vervangen door Westerweg. Deze weg vormde de westelijke afscheiding van de laag gelegen OosterJewel.

De "Oosterweg" is de "Oosterjewel" !

De in het verlengde van de huidige Abbestederweg gelegen Oosterweg heette dan ook de OosterJewel. De 'Oosterjewel' was het oostelijk en laag gelegen deel van de Jewelpolder en bleef tot ca 1620 geregeld onder water en werd later ook nog enige malen overspoeld door de zee.

De huidige "Jewelweg" is de "Jeweldijk"!

De Oosterjewel stroomde geregeld onder; tevens liep er rond 1620 een zeestroming door de Oosterjewel naar de Zijperzeedijk. De Heren van de Zijpe besloten tot de aanleg van de Noord- en Zijd Schinkeldijk en het dichten van de Oosterjewelstroming. De dijk welke vervolgens ontstond in de Oosterjewel werd de Jeweldijk genoemd.
Vanaf 't Oogh ontstond een pad over de Kerkenollen naar de "Jeweldijk".
Bij het egaliseren van een deel van de Kerkenollen, nodig voor nieuwbouw, ontstond een nieuwe weg gelegen tussen de Schoolweg en de Jeweldijk
De inmidels verloren gegane naam "Jewelweg", hernoemd in Abbestederweg, werd voor deze nieuwe gebruikt. Niet onlogisch maar wel verkeerd.

De Zeeweg ligt op de "De Kerkenollen"!

Wie goed naar de zeeweg kijkt ziet een hoofdweg met een aantal zijwegen. De zijwegen heten ook zeeweg en liggen op een zijtak na allemaal op de oude duinen of nollen welke aan de zuidkant 't Oogh omsloten. Aan het begin van de zeeweg staat de kerk. De vestigingsplaats van de kerk (1581) is men toen al Kerkenollen gaan noemen welke doorliepen tot en met de VVV bosjes met aangrenzend nollengebied. De huidige zeeweg ligt geheel op de vroeger zo genoemde Kerkenollen.

De "Lepelaarsweg in de Kleine Jewel"?

De 'Op 't Landweg' is vernoemd naar de beeldhouwster Annie op 't Land welke hier als een der eersten een recreatiewoning bouwde. De Nol tussen het dorpsplein en de Op 't Landweg heeft geen historische naam maar het land direct achter de Nol waar de Lepelaarsweg loopt is van oorsprong een deel van de 'Kleine Jewel'. Historisch gezien zou je deze weg de 'Kleine Jewel' moeten noemen

Misschien dat ons historisch besef zo groot wordt dat we de historische namen in hun volle glorie willen herzien dan meen ik hier reeds een aanzet in die richting te hebben gedaan.

Home
TOP